Przedsmaczek naszej imponującej galerii

072.JPG 078.JPG 080.jpg 045a.JPG 079.jpg 026.JPG 013.JPG 037.JPG 016.JPG 081.jpg
baner5.gif

Rozwój psychiczny dziecka

Rozwój psychiczny dziecka

Każda istota ludzka jest niepowtarzalną indywidualnością, jednak zachowania ludzkie rozwijają się według pewnego wzorca i dają się z dużą dozą trafności przewidywać. Ogólne wzorce zachowań dotyczą poszczególnych etapów życia ludzkiego.

Przyczyn konkretnych zachowań należy szukać w samym dziecku, a powodem mogą być po prostu właściwości określonego wieku albo danej osobowości. Może też być tak, że dziecko znalazło się w sytuacji szczególnie mu nie odpowiadającej albo stawiającej przed nim zbyt wielkie wymagania w stosunku do wieku. Dziecięce zachowania mają sens. Na szczęście im więcej rodzice o nich wiedzą, tym więcej sensu potrafią z nich wydobyć. Ciało waszego dziecka rozwija się według określonego wzorca i to samo dzieje się z jego psychiką. Wrodzone predyspozycje oraz właściwości etapu rozwoju, który dziecko osiągnęło wpływają na jego zachowanie w stopniu nie mniejszym niż sposób, w jakim jest ono traktowane przez rodziców.

 

Odpowiedzialność za dokładne poznanie indywidualności dziecko spoczywa na was, umiejętność rozpoznania i doceniania osobowości waszego dziecka jest jednym z trudniejszych zadań rodzicielskich.

W miarę jak dziecko dojrzewa, ciało staje się coraz większe. Rozwój fizyczny może od czasu do czasu ulegać zahamowaniu, ale nigdy się nie cofa. Rozwój psychiczny jest bardziej złożony, z biegiem czasu dziecko staje się coraz bardziej samowystarczalne, potrafi coraz lepiej posługiwać się swoim ciałem, językiem i umysłem, a każdy nowy etap rozwoju ma swoje jasne i ciemne strony, etapy równowagi i nierównowagi przeplatają się wzajemnie. Odkrycie to ma zarówno teoretyczne, jak i praktyczne znaczenie, dzięki niemu nie tylko wiadomo, dlaczego, lecz także, kiedy należy oczekiwać zmiany zachowania dziecka na gorsze. Równowaga musi się załamać i przynajmniej okresowo przejść w nierównowagę, jeżeli dziecko ma osiągnąć dojrzałość. Żadna ze zmian nie przychodzi zupełnie dowolnie, wszystkie one podlegają określonym regułom i wzorcom.

Jeżeli zachowanie waszego dziecka zmienia się nagle na gorsze przyczyn nie należy koniecznie upatrywać jego trudnym charakterze, może tak być ze po okresie równowagi przyszedł etap nierównowagi. Np. dobry pięciolatek staje się wybuchowym sześciolatkiem.

Okresy nierównowagi: 18 miesięcy; 2,5 r.; 3,5 r.; 4,5 r.; 5,5 r.; 7 lat; 9 lat.

Okresy równowagi: 2 lata; 3 lata, 4 lata; 5 lat; 6,5 r.; 8 lat, 10 lat.

Wszystkie czynności dziecka, które zazwyczaj skupiają uwagę rodziców tj. spanie, jedzenie, wydalanie i inne, rozwijają się w cyklu podległych pewnym wzorcom etapów rozwoju.

Jedno ostrzeżenie nie próbujcie dopasować do tego „rozkładu jazy” swojego dziecka na siłę. Nie należy opisanych etapów traktować jako bezwzględnych norm, które każde dziecko powinno spełnić w dokładnie określonym czasie. Bo jeżeli jakiś rodzaj zachowania jest typowy dla czterolatków to oznacza to, iż na każdą setkę czterolatków około połowy będzie zachowywać się właśnie w dany sposób, jedna czwarta będzie miała ten typ zachowania za sobą a jedna czwarta dopiero do niego dorośnie. Nie zamartwiajcie się, więc jeśli nie wszystko u dziecka pokrywa się z przedstawionym schematem. Może tez być tak, że dziecko będzie wykazywało skłonności do równowagi, wtedy nawet w silnych okresach nierównowagi nie posunie się zbyt daleko w tzw. „trudnym zachowaniu” albo odwrotnie.

Niektórzy sądzą, że jeżeli opisałam jakieś naganne zachowanie jako typowe dla danego wieku np. czterolatek używający brzydkich słów czy sześciolatek, który mówi, że nienawidzi swojej matki, to znaczy, że w tej sprawie nie należy już nic robić, tylko usiąść i czekać, aż się to samo zmieni. Nic bardziej błędnego! Wiedza o tym, czego się spodziewać, nie zwalnia rodzica z obowiązku przeciwstawiania się niepożądanym zachowaniom, ma pomóc zwalczać je w najbardziej skuteczny sposób.

Podążając za opisem kolejnych etapów rozwojowych, zauważycie, że wydają się one ciągle powtarzać.


18 miesięcy

- maszeruje ulicą jednokierunkową i ulica ta prowadzi dokładnie w przeciwnym kierunku niż życzyłby sobie tego rodzic (chodź tu - stoi albo biegnie w inna stronę, ma wrzucić cos do kosza – najprawdopodobniej wyrzuci jego zawartość, daj mu drugą skarpetkę do ubrania – ścianie tą, którą ma na nodze itp.),

- skłonność do robienia wszystkiego na przekór (robimy na odwrót np. pa pa),

- rzadko stosuje się do poleceń, ulubione słowo „nie”,

- nie osiągnęło stadium, w którym słowa skłaniają do działania ani tego, że można na cos poczekać,

- „teraz” jest jedynym liczącym się wymiarem czasu,

- nie znosi niepowodzeń,

- relacje nastawiona na branie, skłonność do traktowania innych ludzi – szczególnie dzieci – jak przedmioty, brak idei dzielenia się,

- jeżeli chcesz, aby dziecko przyszło zwab je albo przynieś, ale nie wołaj,

- jeżeli chcesz trzymać dziecko z dala od jakiś miejsc w domu, postaraj się uniemożliwić mu to fizycznie, bo to skuteczniejsze w tym wieku niż zakazy,

- używaj prostych słów, komendy np. kurtka, czapka, spacer

- trzeba pamiętać, że mamy do czynienia z malutka niedojrzałą istotą, rozumie słowa, ale w bardzo ograniczony sposób, potrafi biegać, ale zmysł równowagi jest jeszcze niepewny,

- stały, bezpośredni nadzór

- ograniczenie poleceń,

- słowa „niedobry…” padają tak często, że dziecko zdolne jest pomyśleć, że to jego imię,

- ujście dla energii dziecka

- fortele przy zabawie w nieodpowiedni sposób, odwrócenie uwagi.


2 lata

- znacząca równowaga,

- z punktu widzenie rodziców różnica pomiędzy zachowaniami dwulatka a dziecka 18 miesięcy jest tak wielka, że od tego momenty wielu oczekuje stałego postępu i potem są rozczarowani w wieku 2,5

- tendencja do robienia tego, co potrafi,

- większa sprawność motoryczna i językowa (wyraża sprawnie swoje pragnienia i nie jest już sfrustrowany, że nie wiedzą, o co mu chodzi),

- większa zdolność czekania i znoszenia niewygody,

- ludzie znaczą więcej, lubi sprawiać innym przyjemność, doświadcza przyjemności z obecności innych,

- jeszcze nie potrafi się dzielić, ale może wręczyć innemu dziecku niepotrzebne w danej chwili zabawki,

- kochający i uczuciowy


2, 5 roku

- krańcowa nierównowaga,

- zachowanie dokładnie przeciwstawne do pożądanego,

- jest trudny we współżyciu,

- uparte i mało elastyczne ( bez przerwy ta sama czynność np. 4 bajki; nowe pożywienie czy ubranie),

- nie potrafią się przystosować i ustąpić,

- wszystko musi być zrobione dokładnie tak, jak one sobie tego życzą,

- codzienne czynności muszą przebiegać w określony sposób,

- skłonność do dominacji, wysokie wymagania,

- wydają rozkazy i podejmują decyzje (mama to zrobi to nie może tata itp.)

- gwałtowne emocje (często skrajne),

- wiek skrajnych przeciwieństw, nie potrafi wybrać pomiędzy możliwościami, nie jest zdolny do wyboru i konsekwentnego się go trzymania, miota się: chcę- nie chcę, zrobię – nie zrobię; należy to konsekwentnie przeciąć i zadecydować za niego,



3 lata

- krótki okres uspokojenia,

- lubi uległość, używa chętnie słowa „tak” jak 2 latek słowa „nie”,

- lubi dawać i dzielić się przedmiotami i doświadczeniami,

- nastawiony na współpracę,

- nie potrzebuje już w takim stopniu rytuałów, ścisłej powtarzalności działań,

- ludzie stają się dla niego ważni, lubi zawierać przyjaźnie, chętnie odda zabawkę lub ustąpi by ktoś go polubił,

- zainteresowany językiem i jego możliwościami, uwielbia nowe słowa, dużo ich nabywa i rozumie.



3,5 roku

- duża niepewność, zaburzenie równowagi i koordynacji (w różnych sferach np. ruchowej – potykanie, drżenie rąk, językowej – jąkanie, oczy i uszy)

- silna potrzeba rozładowywania emocji (mruganie, obgryzanie paznokci, dłubanie w nosie, tiki twarzy i innych części ciała, masturbacja, ssanie palca, jedzenie czy kręcenie włosów),

- kłopoty w stosunkach z innymi (brak poczucia bezpieczeństwa, częsty płacz, pytania – kochasz mnie?, pretensje – nie kochasz mnie, wymaganie – nie patrz, nie mów, nie śmiej się itp., żąda aby uwaga była skupiona na nim i jest okropnie zazdrosny, żądanie wyłączności),

- cierpliwość i dużo uczucia,

- żywa wyobraźnia, wymyślony przyjaciel (akceptować to).



4 lata

- główna cecha: „nie do opanowania” (biją, kopią, rzucają, niszczą, uciekają, nagły niemądry śmiech czy napady złości, mówią – wkurzasz mnie, rzucanie mięsem, przeciwstawia się poleceniom, opór dla zasady, kary nawet surowe nie skutkują, a on nadal puszy się, przeklina, przechwala i prowokuje),

- mitomania, zmyślone historie (cienka granica dla niego między fikcja a rzeczywistością i często myśli, że nie rozmija się z prawdą, bo powiadanie czegoś w ten sposób jest bardziej interesujące i dzi9ecko wierzy w to co podpowiada mu wyobraźnia),

- musi mieć możliwość sprawdzenia się ( jazda na rowerze, załatwienie jakiś drobnych rzeczy itp.)

- postawa zależna od rodzica, w jakich granicach chcą się poruszać, ale podstawą jest stanowczość i konsekwencja (pamiętając o tym, ze te zachowania są konieczne dla rozwoju, wtedy rzadziej poczucie klęski i bezradności),



4,5 roku

- stara się rozdzielić rzeczywistość od wyobrażeń, pyta czy to istniej naprawdę?,

- potrafi się zaplątać próbując rozdzielić to, co prawdziwe od tego, co zmyślone, co bywa denerwujące (przykład z kominiarzem),

- bardziej konsekwentne w działaniu (np. w zabawie klockami dom to dom),

- zawzięcie dyskutują, interesują się szczegółami i łatwo je zapamiętują, lubią rzeczy unaocznione, kiedy się im wyjaśnia i pokazuje przy okazji),

- lepiej nad sobą panują i rozwijają wiele swoich zdolności,

- łatwiej radzą sobie z własnym rozdrażnieniem,

- potrafią długo zając się rysowaniem, zaczynają interesować się literami i cyframi, niektóre całkiem nieźle liczą, zaczynają się interesować różnymi wymiarami rysunku (tył - przód, wewnątrz – zewnątrz),

- panowanie nad sobą i doskonalenie umiejętności.


5 lat

- zachwycająca równowaga, aniołki J,

- stabilne i dobrze przystosowane,

- można na nich polegać,

- zadowala ich przebywanie w otoczeniu domowym,

- próbują tylko tego, co są w stanie zrobić i dlatego jest zdolny wykonywać wszystko to, do czego się zabiera,

- matka – centrum świata, lubi przebywać blisko niej, wykonywać jej polecenia, robić różne rzeczy z nią i dla niej,

- lubi kiedy wydaje mu się polecenia i prosi o pozwolenie.


5,5 i 6 lat

Do tego momentu zdążyliście uchwycić pewien rytm. Okresy względnie dobrej równowagi, kiedy dziecko jest zadowolone, pewne siebie i łatwe we współżyciu, przeplatają się z okresami nierównowagi. W okresach nierównowagi dziecko miota się, chwyta nowych rzeczy, pragnie za wiele, przystosowanie do innych ludzi jest za trudne, ponieważ jego własne dążenia i chęci są zbyt mocne.

- w ten sposób zrównoważony pięciolatek ustępuje miejsca hałaśliwemu sześciolatkowi, zmian zaczyna się mniej więcej w połowie 6 roku życia,

- zachowanie podobne do 2,5 latka (gwałtowne emocje, skrajności: kocha, zaraz potem nienawidzi z błahych powodów),

- matka nie zajmuje już centralnego miejsca, ono chce być w centrum świata,

- dziecko wszystko zrzuca na matkę, jeśli cos przebiegnie nie tak, to jest to jej wina,

- wiele wymaga od innych i jest nieustępliwe w swoich żądaniach, ma być tak jak chce, inni mają się dostosować,

- reaguje na innych raczej negatywnie, prośba powoduje często sprzeciw,

- na polecenia odpowiada z ociąganiem i odmownie (fortele – czy potrafisz to zrobić zanim…, założę się, że żeby to zrobić musisz trzy razy spróbować…),

- krnąbrne, gotowe dyskutować godzinami nad wydanym poleceniem,

- wiek ekspansji (gotowość do poznawania nowych rzeczy, apatyt na nowe doświadczenia),

- chcą wiele i konieczność wyboru jest dla nich nie do zniesienia, ponieważ chcą obu rzeczy,

- trudność pogodzenia się z krytyką, własną winą czy karą,

- lubią być chwalone, muszą wygrywać, ma być tak jak one chcą, jeśli wygrywają to jest ok. są gotowe nawet oszukać, jeśli wygra ktoś inny jest źle,

- drobne kradzieże, bo „moje” jest dla nich ważne, a „twoje” zupełnie się nie liczy,

- jeśli mają przyznać się do winy to nie zawsze mówią prawdę (to nie ja), więc nie oskarżajmy wprost np. jak ci się udało….


7 lat

- dziecko jest o wiele bardziej skryte,

- spokojniejszy i łatwiejszy we współżyciu, ale prędzej należy oczekiwać po nim narzekania niż radości,

- raczej oddali się mamrocząc coś pod nosem niż będzie dochodził swoich praw,

- markotny, osowiały, chimeryczny,

- woli być sam, często stroni od ludzi, chce mieć własny pokój,

- lubi patrzeć i słuchać pozostawać na uboczu, zamiłowany telewidz, komputerowiec,

- ruchliwe ręce, ciągle czegoś dotyka,

- lubi ołówki zamiast kredek świecowych, bo one dają wyraziste rysunki,

- intelekt znajduje się w okresie dynamicznego rozwoju,

- nie jest tak oporny jak 6 latek, ale często ociąga się z reakcją, nie słyszy poleceń albo zapomina co się powiedziało, może cos zacząć a potem zboczyć z kursu, dlatego lepiej przypominać i sprawdzać czy wszystko przebiega jak należy,

- często zbyt wiele od siebie wymaga, rozumie zadania, ale nie zawsze potrafi do końca sobie z nimi poradzić, potrzebuje pomocy w wyznaczeniu punktu, w kotnym należy się zatrzymać,

- w pewnym okresie życie 7 latka nabiera ciemnych barw, uważa, że nikt go znielubi, wszyscy są przeciw, nauczyciel się czepia, inne dzieci oszukują, rodzice są nie w porządku (podejrzenie o adopcji, nikt mnie nie kocha, groźby ucieczki z domu, itp.),

- z jednej strony z życzliwością wysłuchać skarg, z drugiej nie brać ich zbyt poważnie.



8 lat

- wychodzi na spotkanie światu, nie ma dla niego rzeczy niemożliwych,

- często przecenia własne możliwości,

- nie każdą rzecz doprowadza do końca,

- ekspansywny i szybki, musi mieć ciągły kontakt z otoczeniem,

- aktywny i zabiegany, żądny nowych doświadczeń i znajomości,

- nabył już umiejętność samooceny i potrafi dostrzec swoje zbyt częste porażki, łatwo siebie wtedy dyskredytuje(wszystko robię źle, nic mi nie wychodzi), skłonność do dramatyzowania,

- wysoka wrażliwość (chronić przed zbyt intensywnym poczuciem klęski i nadmierną samokrytyką),

- lepiej spełnia polecenia i prośby, choć trochę się ociąga, dyskutuje i wynajduje preteksty, ale w końcu ustępuje,

- woli robić coś ze względu na nagrody (szybkie), niż z chęci niesienia pomocy,

- woli wskazówki niż pełne polecenia (lepiej hasła np. obiad),

- interesują się tym jak układają się ich stosunki z innymi (relacje dwukierunkowe),



9 lat

- skrajnie niezależny, samowystarczalny, skryty,

- stawia opór nadmiernej władzy rodzicielskiej, jednak jest bardziej skłonny by spełnić prośbę, mniej dyskutuje, często bunt przeciw autorytetom,

- skupiony na aprobacie swojej pracy bardziej niż na nagrodzie,

- większe zainteresowanie grupą rów. niż rodziną (nie narzucać się),

- szanowanie odrębności i niezależności,

- często drobne rzeczy bierze bardzo serio i one go bardzo załamują,

- określa się ten wiek jako neurotyczny (dużo się martwi i żali, objawy psychosomatyczne).



10 lat

- duża równowaga, akceptacja rodziców,

- chce być dobre i robić to, co należy (liczy się ze słowami rodzica),

- w naturalny sposób jest posłuszny, sam dla siebie,

- lubi życie i potrafi się nim cieszyć, jest miły i przyjacielski i tego oczekuje od innych.

- konkretny i bezpośredni, ale nie sztywny, nie zamartwia się nadmiernie.



Opracowanie: K. Lewalska,  na podstawie literatury specjalistycznej:

"Rozwój psychiczny dziecka 0 - 10"  Ilg, Bakes, Baker

"Kiedy pozwolić, kiedy zabronić"  Robert McKenzie